Bedrijfsovername begeleiden: welke adviseurs heb je nodig?
Een bedrijfsovername raakt zelden maar één vakgebied.
De waarde van de onderneming moet worden bepaald. De cijfers en fiscale gevolgen moeten worden onderzocht. Contracten, personeel en juridische risico’s vragen aandacht. Mogelijk is financiering nodig. En uiteindelijk moeten de gemaakte afspraken correct worden vastgelegd en moet de onderneming juridisch worden overgedragen.
Daarom zijn bij een bedrijfsovername vaak meerdere adviseurs betrokken.
Dat betekent niet dat vanaf het eerste gesprek een volle vergadertafel nodig is. Wel is het verstandig om vroeg te bepalen welke deskundigheid nodig is, wie op welk moment aansluit en wie het overzicht over het proces bewaakt.
De keuzes die aan het begin van een overnametraject worden gemaakt, werken namelijk door in de onderhandelingen, het onderzoek, de koopovereenkomst en de uiteindelijke overdracht.
Waarom moeten de adviseurs vanaf het begin samenwerken?
Iedere adviseur bekijkt de onderneming vanuit een andere invalshoek.
De accountant kijkt bijvoorbeeld naar de cijfers en financiële positie. De belastingadviseur beoordeelt de fiscale gevolgen. De jurist onderzoekt de juridische risico’s en contractuele verplichtingen. De overnameadviseur begeleidt vaak het proces en de onderhandelingen. De notaris verzorgt waar nodig de notariële overdracht.
Die onderwerpen staan niet los van elkaar.
De gekozen transactievorm kan fiscale én juridische gevolgen hebben. Uitkomsten van het boekenonderzoek kunnen invloed hebben op de koopprijs, garanties of voorwaarden waaronder de overname doorgaat. De financiering kan eisen stellen aan de structuur van de transactie. En afspraken die tijdens de onderhandelingen worden gemaakt, moeten uiteindelijk correct in de juridische documenten terechtkomen.
Wanneer iedere adviseur pas afzonderlijk aan het einde naar zijn eigen onderdeel kijkt, kunnen belangrijke beslissingen al zijn genomen.
Daarom begint een goed begeleide bedrijfsovername niet met het schrijven van een koopovereenkomst. Zij begint met het scherp krijgen van de onderneming, de beoogde transactie, de betrokken partijen en de onderwerpen die onderzocht of geregeld moeten worden.
Wat doet een overnameadviseur?
Een overnameadviseur of corporate-financeadviseur begeleidt doorgaans het commerciële en financiële proces van de overname.
Bij een verkoop kan deze adviseur onder meer helpen bij:
het verkoopklaar maken van de onderneming;
het bepalen van de waarde of een passende prijsstrategie;
het opstellen van informatiemateriaal;
het vinden en benaderen van mogelijke kopers;
het structureren van het proces;
en het voeren of begeleiden van onderhandelingen.
Aan de koperszijde kan een overnameadviseur helpen bij het beoordelen van een onderneming, het uitbrengen van een bod en de onderhandelingen over de commerciële voorwaarden.
De precieze rol verschilt per transactie. Bij kleinere overnames treedt een accountant soms ook op als procesbegeleider. Bij grotere of complexere trajecten wordt eerder een afzonderlijke overnameadviseur ingeschakeld.
Het is belangrijk dat commerciële voorstellen tijdig worden afgestemd met de andere adviseurs. Een aantrekkelijk voorstel moet immers ook financieel, fiscaal en juridisch uitvoerbaar zijn.
Wat doet de accountant?
De accountant richt zich vooral op de financiële positie van de onderneming.
Denk aan de jaarrekeningen, balans, winstontwikkeling, schulden, verplichtingen, kasstromen en de kwaliteit van de beschikbare financiële informatie.
Bij een bedrijfsovername kan de accountant onder andere:
financiële gegevens verzamelen en analyseren;
bijzonderheden in de cijfers signaleren;
ondersteunen bij het financiële boekenonderzoek;
de financiële aannames achter de waardering beoordelen;
en meedenken over de gevolgen van de overname voor de onderneming.
De cijfers kunnen aanleiding geven om andere afspraken te maken over de koopprijs of betaling. Denk bijvoorbeeld aan een betaling in termijnen, een lening van de verkoper of een deel van de koopprijs dat afhankelijk is van toekomstige resultaten.
Zulke afspraken hebben niet alleen een financiële kant. Zij moeten ook juridisch helder worden vastgelegd en passen binnen de gekozen fiscale en financieringsstructuur.
Wat doet de belastingadviseur?
Een bedrijfsovername kan aanzienlijke fiscale gevolgen hebben voor zowel de koper als de verkoper.
De belastingadviseur beoordeelt welke fiscale aandachtspunten bij de transactie spelen en welke structuur daarbij past.
Een belangrijk uitgangspunt is bijvoorbeeld de vraag wat wordt overgedragen. Koopt de koper de aandelen in een BV of worden afzonderlijke activiteiten, bezittingen en verplichtingen overgenomen?
Die keuze heeft verschillende juridische, financiële en fiscale gevolgen. Daarom moet zij vroeg in het traject worden besproken en niet pas wanneer de koopovereenkomst bijna gereed is.
De belastingadviseur kan daarnaast adviseren over onder meer:
de fiscale behandeling van de koopsom;
de inrichting van de overnamestructuur;
fiscale risico’s binnen de onderneming;
de gevolgen van financiering;
en de positie van de verkoper na de overdracht.
De fiscalist bepaalt niet alleen welke oplossing fiscaal aantrekkelijk is. De gekozen structuur moet ook juridisch uitvoerbaar zijn en aansluiten op wat partijen commercieel willen bereiken.
Wat doet de jurist bij een bedrijfsovername?
De jurist bewaakt de juridische kant van de overname.
Dat begint vaak al voordat partijen definitief overeenstemming hebben bereikt. In verschillende fasen kunnen juridische documenten en controles nodig zijn.
Denk bijvoorbeeld aan:
een geheimhoudingsovereenkomst;
een intentieverklaring;
afspraken over exclusiviteit;
juridisch boekenonderzoek;
het beoordelen van contracten en verplichtingen;
de koopovereenkomst;
garanties en vrijwaringen;
financierings- of leningsovereenkomsten;
en afspraken over de betrokkenheid van de verkoper na de overdracht.
Tijdens het juridische onderzoek wordt niet alleen gecontroleerd of documenten aanwezig zijn. Het gaat vooral om de vraag wat de koper daadwerkelijk overneemt en welke risico’s daarbij horen.
Welke contracten lopen er? Kunnen die worden voortgezet of is toestemming van een wederpartij nodig? Welke verplichtingen bestaan tegenover personeel? Zijn intellectuele eigendomsrechten goed vastgelegd? Zijn er lopende geschillen, claims of vergunningen die aandacht vragen?
De uitkomsten van dit onderzoek kunnen aanleiding geven om de transactie anders in te richten, aanvullende voorwaarden te stellen of specifieke risico’s in de koopovereenkomst te regelen.
Daarom is het verstandig om een jurist niet pas in te schakelen wanneer de commerciële afspraken al volledig vaststaan.
Wat doet de notaris?
Bij een overdracht van aandelen in een Nederlandse BV is een notariële akte nodig. De notaris verzorgt dan de juridische levering van de aandelen.
Ook kan de notaris nodig zijn wanneer de vennootschapsstructuur rond de overname wordt aangepast. Bijvoorbeeld wanneer een nieuwe holding wordt opgericht, statuten worden gewijzigd of aandelen opnieuw worden uitgegeven.
Bij een activa-passivatransactie worden geen aandelen overgedragen. In dat geval worden afzonderlijke onderdelen van de onderneming verkocht, zoals inventaris, voorraden, contracten, handelsnamen, intellectuele eigendomsrechten en andere activa.
Ook dan kan de notaris een rol hebben, bijvoorbeeld wanneer onroerend goed wordt overgedragen of andere notariële handelingen nodig zijn.
Het moment waarop de notaris aansluit, hangt dus af van de transactievorm en de gewenste structuur. De notaris hoeft niet bij ieder overleg aanwezig te zijn, maar het is wel verstandig om tijdig vast te stellen welke notariële stappen nodig zijn.
Wanneer betrek je een financier?
Kan de koper de overname niet volledig uit eigen middelen betalen? Dan kan financiering nodig zijn van bijvoorbeeld een bank, investeerder of de verkoper.
Een financier wil doorgaans inzicht in de onderneming, de koopprijs, de toekomstige kasstromen en de manier waarop de transactie wordt vormgegeven.
De financiering kan bovendien voorwaarden bevatten die invloed hebben op de juridische afspraken. Denk aan zekerheden, beperkingen op dividenduitkeringen of voorwaarden waaronder geld beschikbaar wordt gesteld.
Wacht daarom niet tot vlak voor de overdracht met het regelen van de financiering. Als de financieringsstructuur niet aansluit op de koopovereenkomst of gekozen transactievorm, kan dat het traject vertragen of alsnog tot aanpassingen leiden.
Heeft iedere bedrijfsovername al deze adviseurs nodig?
Niet iedere bedrijfsovername vraagt om dezelfde samenstelling van het adviesteam.
Bij een overzichtelijke overdracht van enkele activiteiten kan een kleiner team voldoende zijn. Bij een aandelentransactie met personeel, financiering, meerdere vennootschappen of bijzondere risico’s zijn vaak meer disciplines nodig.
De omvang van het team hangt onder andere af van:
de transactievorm;
de grootte en complexiteit van de onderneming;
de aanwezigheid van personeel;
de manier waarop de koopprijs wordt betaald;
de financiering;
de hoeveelheid en aard van de contracten;
en de risico’s die tijdens het onderzoek naar voren komen.
Het uitgangspunt is dus niet dat zoveel mogelijk adviseurs moeten worden ingeschakeld.
Het uitgangspunt is dat de juiste deskundigheid op het juiste moment beschikbaar is en dat één persoon het proces en de onderlinge afstemming bewaakt.
Wie bewaakt het totale overnameproces?
Voor een ondernemer is het prettig als duidelijk is wie de regie voert.
Dat kan de overnameadviseur zijn, maar afhankelijk van het traject kan ook een accountant, jurist of andere betrokken adviseur een coördinerende rol vervullen.
De procesregisseur bewaakt bijvoorbeeld:
de planning en verschillende fasen van de overname;
welke informatie nog nodig is;
wanneer adviseurs moeten aansluiten;
welke beslissingen nog moeten worden genomen;
en of financiële, fiscale en juridische werkzaamheden op elkaar aansluiten.
Zonder duidelijke regie bestaat het risico dat adviseurs naast elkaar werken, informatie dubbel wordt opgevraagd of belangrijke onderwerpen tussen de verschillende disciplines blijven liggen.
Spreek daarom aan het begin af wie het eerste aanspreekpunt is en wie bewaakt dat de verschillende onderdelen samenkomen.
Juridische begeleiding door Ashlegal
Ashlegal ondersteunt ondernemers bij de juridische voorbereiding en begeleiding van nationale bedrijfsovernames.
Dat kan aan de zijde van een koper of verkoper. De werkzaamheden kunnen onder meer bestaan uit het juridisch structureren van het traject, het beoordelen van de beschikbare informatie, juridisch boekenonderzoek en het opstellen of beoordelen van de benodigde overeenkomsten.
Heb je al een accountant, belastingadviseur, overnameadviseur of notaris? Dan sluit Ashlegal graag aan bij dat bestaande team. Door vanaf het begin af te stemmen, kunnen commerciële, financiële, fiscale en juridische keuzes in samenhang worden gemaakt.
Is het adviesteam nog niet compleet? Dan kan Ashlegal ook gebruikmaken van een eigen netwerk van adviseurs om de benodigde deskundigheid bij elkaar te brengen.
Zo ontstaat een team dat past bij de omvang en complexiteit van de transactie en kan het traject vanaf de voorbereiding tot aan de overdracht zorgvuldig worden begeleid.
Overweeg je een onderneming te kopen of verkopen? Neem dan gerust contact op om tijdig te bespreken welke juridische ondersteuning en welke adviseurs voor jouw overname nodig zijn.